Już 27 listopada największe zakupowe szaleństwo – Black Friday. W Polsce promocje często nie kończą się jednak na jednym dniu, tylko rozciągają na cały Black Week oraz Cyber Monday. Czy kupowanie na promocjach jest naprawdę tak złe? Odpowiedź, jak zawsze, brzmi: to zależy.

Black Friday – okazja czy zakupowa pułapka?

Czwarty piątek listopada zawsze napawa mnie lekkim przerażeniem. Skopiowany z amerykańskiego podwórka dzień największych wyprzedaży w roku bywa naprawdę kuszący. Zwłaszcza że przypada niecały miesiąc przed świętami. A skoro i tak prezenty na święta trzeba odhaczyć na liście „to do”, to dlaczego nie zrobić tego akurat w trakcie wielkich wyprzedaży?

I tu pojawia mi się pewien zgrzyt. Z jednej strony można zrealizować swoje plany zakupowe po niższych cenach, co brzmi super. Z drugiej jednak to często zapalnik, który zmusza nas do kupowania nie tego, czego potrzebujemy, a powodem do wydania pieniędzy na siłę.

Jak sklepy zachęcają nas do zakupów?

Każdy z nas zna powiedzenie:

Jeśli coś jest za darmo, to Ty jesteś produktem.

Z wyprzedażami jest trochę podobnie. Sklepy mają bardzo konkretny cel tworząc takie promocje – chcą zarobić na nas jak najwięcej.

Dlatego wszystko w tym dniu projektowane jest tak, aby zachęcić nas do zakupu.

Czasem wystarczy drobny haczyk. Promocja może obowiązywać wyłącznie członków programu lojalnościowego albo wymagać zapisania się do newslettera. Innym razem rabat pojawia się dopiero po zakupie kilku produktów. Do tego dochodzą komunikaty, które mają sprawić, że poczujemy presję. Newslettery przypominające o nadchodzącej wyprzedaży, liczniki odliczające czas do końca promocji czy hasła sugerujące, że właśnie teraz mamy jedyną okazję na zakup.

A takie działania nie sprzyjają racjonalnemu podejściu do wydawania naszych pieniędzy.

O impulsywnych zakupach pisałam więcej we wpisach: czym jest kupowanie impulsywne? oraz dlaczego kupujesz więcej? Sztuczki hipermarketów

Najniższa cena z 30 dni – sprawdź ją przed zakupem

Jeszcze kilka lat temu przy wyprzedażach łatwiej było manipulować samą ceną. Sklep mógł podnieść cenę produktu przed promocją, a później pokazać ogromny procent rabatu.

Od 2023 roku przy informowaniu o obniżce sprzedawca powinien podać również najniższą cenę, która obowiązywała w ciągu 30 dni przed wprowadzeniem promocji. To właśnie z nią warto porównywać obecną cenę, a nie wyłącznie z przekreśloną kwotą czy sugerowaną ceną regularną. Nie oznacza to jednak, że możemy bezmyślnie ufać każdemu wielkiemu napisowi „-50%”. Mimo wprowadzenia unijnej derektywy Omnibus, UOKiK nadal walczy z fikcyjnymi promocjami stosowanymi przez sklepy. Dlatego przed wrzuceniem produktu do koszyka warto spojrzeć nie tylko na wielkość rabatu, ale przede wszystkim na cenę, którą faktycznie mamy zapłacić.

Nieczytelne warunki promocji

Czasem największym problemem nie jest nawet sama cena, ale sposób przedstawienia całej promocji.

„Drugi produkt -50%”. „Kup więcej, zapłać mniej”. „Dodatkowy rabat po zapisaniu się do klubu”. „Promocja tylko dzisiaj”.

Brzmi znajomo?

Zdarza mi się patrzeć na takie promocje i zastanawiać się, ile energii trzeba poświęcić, żeby w ogóle zrozumieć, na jakiej zasadzie działa dana oferta. W Black Friday warto szczególnie uważać na mały druk. Ostateczna cena w koszyku może zależeć od liczby kupionych produktów, wybranego wariantu albo użycia konkretnego kodu.

Kupować na Black Friday czy nie?

Bądźmy szczerzy. Koniec listopada i grudzień to iście złote żniwa dla sklepów. Czas przed świętami jest szczególnie gorący i siłą rzeczy, w tym miesiącu kupujemy więcej. Jeśli więc nie przeraża Was natłok wyskakujących promocji, liczniki informujące o końcu wyprzedaży, hasła typu „jedyna taka szansa” oraz wczytywanie się w mały druk, to śmiało uzupełniajcie swoje koszyki.

Jak to jednak zrobić, żeby nie dać się złapać na promocję i ostatecznie wyjść na tym korzystnie?

Zrób listę zakupów

Zacznij od rzeczy, które rzeczywiście planujesz kupić. Niezależnie od tego, czy chcesz kupić sprzęt AGD, który od dawna planujesz wymienić, czy może też prezent dla kogoś bliskiego, najważniejsze jest to, żeby lista powstała zanim zaczniesz przeglądać promocje.

Dzięki temu łatwiej będzie odróżnić rzeczy, których potrzebujesz, od tych, które wydają się atrakcyjne tylko ze względu na swoją cenę.
Warto odróżnić promocję od potrzeby. W innym wypadku skończycie z niepotrzebnym bibelotem i lżejszym portfelem.

Zaplanuj, gdzie robisz zakupy

Black Week może oznaczać zarówno zakupy stacjonarne, jak i internetowe. Warto wcześniej zastanowić się, która forma będzie dla Ciebie wygodniejsza. Nie każdy lubi przepychać się przez tłum lub stać w kolejkach. Z drugiej strony zakupy stacjonarne pozwalają czasem zobaczyć produkt na żywo i ocenić, czy faktycznie jest wart swojej ceny.

Jakość ponad ilość

Przy dużych promocjach łatwo pomyśleć: skoro jest taniej, to może kupię dwie rzeczy zamiast jednej. Albo wezmę jeszcze ten drugi kolor, bo przecież różnica w cenie jest niewielka. Tylko że w ten sposób bardzo szybko z jednego zaplanowanego zakupu robi się kilka dodatkowych. Dlatego nawet podczas wyprzedaży warto kierować się tym, czym kierujemy się przy zwykłych zakupach. Warto odpowiedzieć sobie na pytania:

  • Czy dana rzecz jest dobrej jakości?
  • Czy będzie nam służyć przez dłuższy czas?
  • Czy naprawdę chcemy ją mieć?

Nie musisz kupować właśnie w Black Friday

I na koniec chyba najważniejsza rzecz. Black Friday nie jest jedynym momentem w roku, kiedy można coś kupić taniej. Promocje pojawiają się przez cały rok, a sklepy organizują różnego rodzaju wyprzedaże również poza listopadem. Dlatego jeśli czegoś nie uda Ci się kupić podczas Black Friday, świat się nie skończy. Możesz poczekać. Czasem nawet warto, szczególnie jeśli zakup nie jest pilny.

Ja sama mam wrażenie, że dużo ciekawsze wyprzedaże można znaleźć po świętach i na początku nowego roku, kiedy sklepy robią miejsce na nowy asortyment. Nie widzę więc powodu, żeby traktować ostatni piątek listopada jak ostatnią szansę na zrobienie zakupów w niższej cenie.

Najważniejsza zasada Black Friday i Cyber Monday to nie pozwolić promocji zdecydować za nas, czego potrzebujemy.